فریدون عباسی
شهید دانشمند دکتر فریدون عباسی دوانی (۱۳۳۷ آبادان _ ۱۴۰۴ تهران)، از دانشمندان هستهای ایران بود که در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، در جریان حمله جنایتکارانه رژیم صهیونیستی به منزل مسکونی ایشان در تهران، به همراه همسر خود به شهادت رسیدند
زندگی نامه
شهید دکتر فریدون عباسی دوانی در ۱۷ شهریور ۱۳۳۷ در محله «بریم» آبادان متولد شد. اصالت خانوادگی او به روستای دوان از توابع شهرستان کازرون در استان فارس بازمیگشت. پدر ایشان، مرحوم سید حسین عباسی، از کارکنان فنی شرکت نفت آبادان بود و مادرش خانم زهرا سادات موسوی بود. او سومین فرزند از پنج فرزند خانواده به شمار میرفت.
تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان «فردوسی» آبادان با موفقیت و کسب رتبههای ممتاز به پایان رساند. سپس در دبیرستان «رازی» آبادان و در رشته ریاضی ـ فیزیک ادامه تحصیل داد. علاقه او به فعالیتهای علمی و پژوهشی از همان دوران دبیرستان شکل گرفت و بهتدریج گسترش یافت.
در سال ۱۳۵۵، با کسب رتبه ممتاز در کنکور سراسری، در رشته فیزیک هستهای دانشگاه شیراز پذیرفته شد. دوران دانشجویی وی همزمان با اوجگیری انقلاب اسلامی بود و او در کنار تحصیل، در توزیع اعلامیههای امام خمینی(ره) در شهرهای شیراز و آبادان نیز فعالیت داشت.
شهید دکتر عباسی پس از دریافت مدرک کارشناسی با رتبه ممتاز، تحصیلات تکمیلی خود را در دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد و در سال ۱۳۶۶ موفق به اخذ مدرک دکترای فیزیک هستهای از دانشگاه شهید بهشتی شد. عنوان پایاننامه او «بررسی طیف انرژی نوترونهای سریع در واکنش D + Be» بود که در آن دوره به عنوان یکی از پژوهشهای برجسته علمی شناخته میشد.
وی پس از پایان جنگ تحمیلی، فعالیتهای علمی و دانشگاهی خود را با جدیت بیشتری دنبال کرد. در سال ۱۳۸۱ نیز دومین مدرک دکترای خود را در رشته مهندسی هستهای از دانشگاه صنعتی امیرکبیر دریافت کرد. تخصص اصلی او در حوزه «جداسازی ایزوتوپها با استفاده از فناوری لیزر» بود؛ حوزهای تخصصی و پیشرفته که از بخشهای حساس فناوری هستهای به شمار میرود.
شهید دکتر عباسی در کنار فعالیتهای علمی و دانشگاهی، به عنوان پژوهشگر ارشد در برخی پروژههای هستهای کشور نیز همکاری داشت. همچنین مقالات علمی او در زمینه فیزیک پلاسما و فناوری لیزر در مجلات معتبر بینالمللی منتشر شد و مورد توجه محافل علمی قرار گرفت.
دکتر عباسی در سال ۱۳۶۴ با خانم زهرا نعمتی، دانشآموخته رشته شیمی، ازدواج کرد. حاصل این ازدواج سه فرزند به نامهای سید حسین، سید محمد و فاطمهسادات بود.
فعالیت
فعالیتهای انقلابی
شهید دکتر فریدون عباسی دوانی از سال ۱۳۵۶ به صورت جدی وارد فعالیتهای انقلابی شد. در دوران پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، مسئولیت توزیع اعلامیههای امام خمینی(ره) را در میان کارکنان شرکت نفت آبادان بر عهده داشت و در این زمینه نقش فعالی ایفا میکرد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به عنوان عضو کمیته انقلاب اسلامی آبادان در برقراری امنیت و ساماندهی امور شهر مشارکت داشت. همچنین در سال ۱۳۵۸ و همزمان با تأسیس جهاد سازندگی، به عنوان یکی از نخستین اعضای این نهاد در استان فارس فعالیت خود را آغاز کرد.
در دوران دفاع مقدس نیز به عنوان نیروی پشتیبانی علمی در جبهههای جنوب حضور داشت و در طراحی و اجرای برخی عملیاتها، از جمله عملیات فتحالمبین و بیتالمقدس، مشارکت کرد.
فعالیتهای دانشگاهی و علمی
شهید دکتر عباسی از سال ۱۳۷۲ به عنوان عضو هیئت علمی دانشکده فیزیک دانشگاه امام حسین(ع) مشغول به فعالیت شد. او در این دانشگاه علاوه بر تدریس دروس تخصصی فیزیک هستهای، مسئولیتهای مدیریتی مختلفی از جمله ریاست گروه فیزیک و معاونت پژوهشی دانشکده را نیز بر عهده داشت.
روش تدریس وی که بر تلفیق آموزش نظری و فعالیت عملی استوار بود، مورد توجه دانشجویان قرار میگرفت. همچنین او نقش مهمی در توسعه زیرساختهای علمی دانشگاه، از جمله راهاندازی آزمایشگاههای پیشرفته فیزیک هستهای و مرکز تحقیقات لیزر دانشگاه امام حسین(ع)، ایفا کرد.
در سال ۱۳۸۶، به دلیل فعالیتها و خدمات علمی، از سوی رئیسجمهور وقت به عنوان استاد نمونه کشوری انتخاب شد.
مسئولیت در سازمان انرژی اتمی
در بهمن ۱۳۸۹، شهید دکتر عباسی با حکم رئیسجمهور وقت به عنوان معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی منصوب شد. دوران مسئولیت او همزمان با افزایش تحریمهای بینالمللی علیه برنامه هستهای ایران بود.
در این دوره، فعالیتهای مرتبط با توسعه فناوری هستهای کشور ادامه یافت و پروژههایی در زمینه تکمیل چرخه سوخت هستهای، طراحی سانتریفیوژهای نسل جدید و توسعه زیرساختهای فنی دنبال شد. همچنین پیشبرد پروژه نیروگاه بوشهر و راهاندازی مجتمع سوخت هستهای اصفهان از جمله اقدامات انجامشده در این دوران بود.
فعالیتهای مجلس شورای اسلامی
شهید دکتر عباسی در انتخابات مجلس یازدهم در سال ۱۳۹۸، از حوزه انتخابیه کازرون و کوهچنار به مجلس شورای اسلامی راه یافت. او در مجلس، ریاست کمیسیون انرژی را بر عهده داشت و در حوزه سیاستگذاری و نظارت بر برنامههای مرتبط با انرژی کشور فعالیت میکرد.
از جمله طرحهایی که در دوران حضور او در مجلس مورد توجه قرار گرفت، میتوان به موضوع توسعه انرژی هستهای صلحآمیز و تقویت ظرفیت داخلی در تولید سوخت هستهای اشاره کرد.
دستاوردهای علمی و پژوهشی
فعالیتهای علمی و پژوهشی شهید دکتر عباسی در حوزههای مختلف فیزیک هستهای، فناوری لیزر و فیزیک پلاسما متمرکز بود. برخی از مهمترین دستاوردها و فعالیتهای علمی او عبارتاند از:
- مشارکت در طراحی و توسعه سانتریفیوژهای پیشرفته غنیسازی اورانیوم
- همکاری در پروژه نیروگاه بوشهر
- انجام پژوهش در زمینه کاربردهای پزشکی انرژی هستهای
- تحقیق در حوزه فیزیک پلاسما و فناوری لیزر
- انتشار مقالات علمی درباره جداسازی ایزوتوپها
- تألیف ۴ کتاب تخصصی در حوزه فیزیک هستهای
- انتشار بیش از ۸۰ مقاله علمی در مجلات معتبر بینالمللی
جوایز و افتخارات علمی
شهید دکتر عباسی در طول سالهای فعالیت علمی خود، موفق به دریافت جوایز و نشانهای مختلفی شد که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- انتخاب به عنوان پژوهشگر برتر کشور در سال ۱۳۸۲
- دریافت نشان عالی دانش در سال ۱۳۸۵
- دریافت جایزه بینالمللی صلح علمی در سال ۱۳۹۵
- دریافت نشان خدمت در سال ۱۳۹۸
تألیفات و آثار علمی
از شهید دکتر عباسی علاوه بر مقالات علمی متعدد، چندین کتاب تخصصی نیز به یادگار مانده است. برخی از مهمترین آثار او عبارتاند از:
- مبانی فیزیک پلاسما (۱۳۷۸)
- فناوری لیزر در جداسازی ایزوتوپها (۱۳۸۳)
- انرژی هستهای و توسعه پایدار (۱۳۸۹)
- خودکفایی علمی؛ آرمان یا واقعیت (۱۳۹۷)
ترور نافرجام
در ۸ آبان ۱۳۸۹، همزمان با حادثه ترور شهید مجید شهریاری، شهید دکتر فریدون عباسی دوانی نیز هدف سوءقصد قرار گرفت. این حادثه در میدان دانشجوی تهران رخ داد و بر اثر انفجار بمبی که به خودروی او متصل شده بود، وی به شدت مجروح شد، اما از این ترور جان سالم به در برد.
پس از این حادثه، شهید دکتر عباسی با وجود آسیبهای واردشده، فعالیتهای علمی و اجرایی خود را ادامه داد و همچنان در حوزههای علمی و مدیریتی کشور حضور فعال داشت.
شهادت
شهید دانشمند دکتر فریدون عباسی دوانی در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، در جریان حمله جنایتکارانه رژیم صهیونیستی به منزل مسکونی ایشان در تهران، به همراه همسر خود به شهادت رسیدند
پیکر مطهر ایشان در امامزاده صالح (ع) تجریش به خاک سپرده شد.