سید امیرحسین فقهی
شهید دکتر سید امیرحسین فقهی (۱۳۵۷ شیراز _ ۱۴۰۴ تهران) ، از دانشمندان هستهای ایران بود که در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، در جریان حمله جنایتکارانه رژیم صهیونیستی به منزل مسکونی خود در تهران، به شهادت رسید.
زندگی نامه
شهید سید امیرحسین فقهی در ۲۰ شهریور ۱۳۵۷ در شیراز متولد شد.
وی دوران دبیرستان را در مدرسه تیزهوشان علامه حلی شیراز گذراند. در سال پایانی دبیرستان، موفق به کسب رتبه در المپیاد فیزیک کشور شد و این موفقیت، مسیر تحصیلی و علمی او را مشخص کرد.
فقهی با کسب رتبه برتر در کنکور سراسری سال ۱۳۷۵، وارد دانشگاه ارومیه شد. در دوران دانشجویی علاوه بر تحصیل ممتاز، در فعالیتهای علمی و پژوهشی نیز حضور فعال داشت. این دوره چهار ساله برای او بسیار پربار بود و علاوه بر کسب معدل عالی، در کنفرانسهای علمی متعددی در سطح ملی شرکت کرد.
وی پس از آن با قبولی در دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تحصیلات خود را ادامه داد و همزمان به عنوان پژوهشگر همکار در سازمان انرژی اتمی فعالیت میکرد.
پس از پایان دوره کارشناسی ارشد، بلافاصله در مقطع دکتری همان دانشگاه پذیرفته شد. موضوع رساله دکتری او «طراحی سیستمهای نوترون رادیوگرافی صنعتی» بود که از نظر فنی دارای پیچیدگیهای قابل توجهی بود.
در سال ۱۳۸۶، فرصت مطالعاتی او در مرکز CERN در سوئیس فراهم شد. وی در مدت اقامت خود، در پروژههای پیشرفته فیزیک ذرات مشارکت داشت.
در سال ۱۳۸۹ با یکی از فارغالتحصیلان نخبه رشته فیزیک ازدواج کرد و حاصل این ازدواج دو فرزند بود.
فعالیت
سوابق علمی
شهید سید امیرحسین فقهی از دوران دانشجویی تا سالهای فعالیت حرفهای، در حوزه فیزیک و مهندسی هستهای نقش علمی و اجرایی گستردهای داشت.
دوران دانشجویی و فعالیتهای اولیه
وی در دوران تحصیل، مسئول انجمن علمی فیزیک دانشگاه بود و سمینارهای متعددی درباره کاربردهای صلحآمیز انرژی هستهای برگزار میکرد.
پایاننامه کارشناسی او با موضوع «بررسی روشهای تشخیص پزشکی با پرتوهای هستهای» به عنوان پایاننامه برتر دانشگاه انتخاب شد. همچنین مقالهای با موضوع «کاربرد پرتوهای گاما در درمان سرطان» ارائه کرد که در همایش فیزیک پزشکی کشور مورد تقدیر قرار گرفت.
در مقطع کارشناسی ارشد، پژوهشهای او بر «بهینهسازی مصرف سوخت در راکتورهای هستهای» متمرکز بود. نتایج این تحقیق، راهکارهایی برای افزایش بازدهی نیروگاههای هستهای ارائه داد و در چندین مجله معتبر بینالمللی منتشر شد.
فعالیتهای علمی و صنعتی پس از بازگشت به ایران
پس از بازگشت به ایران، تمرکز اصلی او بر بومیسازی دانش هستهای قرار گرفت. وی همزمان در سازمان انرژی اتمی و دانشگاه به فعالیت علمی و آموزشی پرداخت و شاگردان بسیاری تربیت کرد.
در این دوره، چندین پروژه تحقیقاتی مهم را با امکانات محدود اما با تکیه بر خلاقیت به سرانجام رساند. همچنین معتقد بود که «استقلال علمی ایران باید با نیروی داخلی محقق شود».
جلسه دفاع پایاننامه دکتری او در سال ۱۳۸۷ از جلسات برجسته دانشگاه صنعتی امیرکبیر بود. هیئت داوران، پژوهش او را «تحولی مهم در تصویربرداری صنعتی با پرتو» توصیف کردند. نتایج این تحقیق در صنایع نفت، گاز و نیروگاههای هستهای کاربرد گستردهای یافت. در همین دوره، پیشنهادهای متعددی از شرکتهای خارجی برای خرید حق اختراع او ارائه شد که مورد پذیرش قرار نگرفت.
فعالیتهای دانشگاهی و پژوهشی
از سال ۱۳۸۷ در دانشگاه شهید بهشتی به تدریس پرداخت. روش آموزشی او مبتنی بر حل مسئله و آموزش عملی بود.
در سال ۱۳۸۸ مقالهای در ژورنال معتبر Nuclear Engineering and Design منتشر کرد که حاصل سه سال پژوهش مستمر بود و روش جدیدی برای افزایش ایمنی راکتورها ارائه میداد. این مقاله جایگاه علمی او را در سطح بینالمللی تثبیت کرد.
در سال ۱۳۹۲ به درجه دانشیاری ارتقا یافت و مدیریت گروه مهندسی هستهای را بر عهده گرفت. در این دوره، این گروه به یکی از قطبهای علمی کشور تبدیل شد و پروژههای مشترکی با صنعت تعریف شد تا دانشجویان با مسائل واقعی آشنا شوند.
همکاری با سازمان انرژی اتمی و پروژههای ملی
از سال ۱۳۹۳ به عنوان مشاور ارشد فنی در پروژههای حساس سازمان انرژی اتمی فعالیت داشت. وی در طراحی بخشهایی از نیروگاه بوشهر نقشآفرینی کرد و در بومیسازی چند فناوری حساس سهم مهمی داشت.
اختراعات و دستاوردهای علمی
از مهمترین دستاوردهای علمی او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- طراحی فلومتر دو فازی گاز-مایع (۱۳۹۴)
- ثبت دستگاه سنجش چگالی با پرتو گاما (۱۳۹۵)
- طراحی سیستم نوترون رادیوگرافی صنعتی
- توسعه سیستمهای عیبیابی با پرتو گاما
- طراحی نرمافزار مدیریت سوخت راکتورها
- توسعه فولادهای خودترمیمشونده
- ساخت باتری رادیوایزوتوپی با تیرک خودنوسانی
- تولید پلیمرهای مقاوم در برابر شعله
مسئولیتها و سوابق اجرایی
وی در طول فعالیت خود مسئولیتهای متعددی بر عهده داشت، از جمله:
- معاون سازمان انرژی اتمی ایران
- رئیس پژوهشگاه علوم و فنون هستهای
- مدیر گروه مهندسی هستهای دانشگاه شهید بهشتی
- عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی
- عضو هیئت تحریریه فصلنامه فناوری هستهای
- مشاور فنی پروژه نیروگاه بوشهر
- مسئول پروژههای پرتودهی صنعتی
افتخارات و جوایز علمی
- استاد نمونه کشوری (۱۳۹۸)
- پژوهشگر برتر دانشگاه شهید بهشتی (۱۳۸۹ و ۱۳۹۴)
- مدرس نمونه دانشگاه شهید بهشتی (۱۳۹۰)
- رتبه اول جشنواره جوان خوارزمی (۱۳۹۲)
- رتبه دوم پژوهشهای کاربردی جشنواره خوارزمی (۱۳۸۸)
- پژوهشگر برتر سازمان انرژی اتمی (۱۳۹۵)
- پژوهشگر نمونه وزارت علوم (۱۳۹۶)
شهادت
شهید دکتر سید امیرحسین فقهی در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، در جریان حمله جنایتکارانه رژیم صهیونیستی به منزل مسکونی خود در تهران، به شهادت رسید.